Trong cuộc đời mỗi người không ai không có ít nhất một lần đi xa, không ai không có ít nhất một kỷ niệm về một vùng, miền quê nào đó. Với tôi, chuyến đi Đà Lạt - “Cao nguyên ngàn hoa” - mới đây là một chuyến đi đầy ấn tượng khó quên...

Một góc vườn hoa ở Thung Lũng Tình Yêu, Đà Lạt

Đà Lạt đã hiện ra trước mắt. Cả một bầu trời nắng sáng và dịu mát. Nắng như được nhuộm xanh bởi những rừng thông, bởi muôn sắc cây lá, thảm cỏ và đượm hương bởi ngàn hoa. Những cơn gió dường như cũng mang màu xanh, đang thổi hào phóng suốt những triền đồi núi vào những ngả đường, những con dốc, những ngôi biệt thự, những tà áo thướt tha...

Vậy là tôi đã bước trên những con dốc cheo veo, những cua đường như lụa trải mơ màng. Tôi có cảm giác mình đang lạc vào một xứ sở đầy mộng mơ. Có lẽ không ở đâu có một thành phố khoe duyên bằng những con dốc như Đà Lạt. Dốc ở Đà Lạt ngời ngời đất đỏ ba zan, xanh mát những rặng cây toả tán níu chân du khách. Đà Lạt nằm khoe sắc và toả hương miên man với hàng nghìn con dốc. Dốc như người đồng hành với chúng ta về những câu chuyện không đầu không cuối. Dốc ngắn bất chợt những bước chân. Dốc dài cho ta hít thêm hơi thở. Dốc giữa rừng, tiếng suối reo róc rách. Dốc vắt quanh quanh qua thung cỏ dại. Dốc trải nghiêng thảm hoa dã quỳ vàng rỡ. Dốc đổ ra những lối sỏi buồn lúc mờ lúc tỏ dưới bóng cây. Dốc lao xao, nức nở những chùm hoa phượng tím, những dãy mimôsa long lanh lá bạc. Dốc vườn hồng qua mảng rào thưa, cánh hoa rụng thia lia trong gió. Dốc trầm khuất những chậu cảnh trực huyền, nghiêng chao đủ kiểu dáng. Dốc không nhà, rằm rặm lá thông reo, chểnh mảng những trái thông rụng chợt đánh thức mi mắt ai ngủ gật. Dốc chênh vênh đá rêu như nét bút vẽ quệt dở dang những mảng màu, những cô gái đi hái hoa phải ghé người để lách mới lọt chiếc giỏ con. Dốc thi thoảng những ô cửa hoa buông rèm, phất phơ gió lùa như trẻ con đùa nghịch… Và thích  thú nhất, con dốc nào cũng nhuốm hương. Nhưng thơm nhất là vào những buổi sáng, hai bên lối đi lấp lánh những giọt sương. Tôi bỗng ngỡ đấy là những bức gấm đính đầy hạt kim cương đem phơi, ai đó bỏ quên đêm qua không đem vào. Háo hức, tôi muốn leo lên tất cả. Nhưng làm sao đủ thời gian thả hồn mình vào muôn con dốc?

Đà Lạt là thành phố ngàn hoa. Có đến tận nơi mới thấy được, tưởng lạc vào một giấc mơ hoa! Chỗ nào bước cũng gặp hoa, áp mặt vào hoa, bên hoa, đắm trong hoa. Hoa hàm tiếu e lệ. Hoa mãn khai thoả nguyện. Hoa lạc địa bâng khuâng. Hoa ngậm sương. Hoa xoè nắng. Hoa ngỏ lời đón đợi bình minh. Hoa dứt day, níu kéo hoàng hôn. Hoa nở bồng trên chậu, trên bồn dọc hè phố, trên các dải phân cách. Hoa xếp từng giàn dẫn lối vào công viên. Hoa rắc xuống tóc, xuống vai những cặp tình nhân sánh vai nhau lặng lẽ dưới trăng. Cả một thế giới hoa bình yên, thầm thì mà sôi nổi sắc màu.

Trước vòm cổng lớn “Vườn hoa Thành phố” kết bằng những loài hoa, tôi gặp Thanh Lê, một cô gái trồng hoa xinh đẹp như đoá hồng buổi sớm. Em và bạn bè đang cần mẫn như những con ong làm mật bên những luống hoa. Quê gốc Hà Tĩnh, tốt nghiệp khoa Văn Trường Đại học Đà Lạt, em ở lại thành phố này. Em tâm sự: Cũng không hiểu thế nào, em lại vào Công ty Hoa thành phố và gắn bó luôn với nghề trồng hoa. Âu cũng là cơ duyên khó dứt. Thông thạo mảnh đất và con người xứ hoa, em đã kể với tôi rất say sưa về vùng thiên nhiên “nhất nhật tứ thời”, về xứ sở mộng mơ với thiên tình sử Lang Biang:

- Thuở ấy, chàng Lang và nàng Biang ở hai bộ tộc Lat và Sré yêu nhau tha thiết, nhưng bị hai người cha còn mang nặng mối thù giữa hai bộ tộc ngăn cấm. Không lấy được nhau, hai người đã bỏ trốn vào rừng sâu. Trong đêm mưa rừng cùng mưa lệ chan hoà, họ đã cắt tóc thề và cùng chết bên nhau. Lúc hai người cha tìm được con thì các con đã hoá đá. Họ vô cùng đau đớn bắt tay nhau xoá bỏ mối hận thù truyền kiếp cùng lời nguyền nghiệt ngã. Từ nay trai gái hai bộ tộc mãi mãi được yêu nhau và lấy nhau. Thương mối tình sâu nặng của đôi trai gái, Giàng đã biến chàng Lang và nàng Biang thành hai trái núi bên nhau…

Rồi em kể câu chuyện về cái ngày 21-6-1893, khi ông bác sĩ người Pháp Alêxande Yersin đặt chân lên cao nguyên Lang Bian. Vui sướng quá, ông đã chạy như một đứa trẻ trên thảm cỏ hoa mênh mông gió nắng. Từ đây, một ý tưởng xây dựng Trạm điều dưỡng người Pháp trên cao nguyên này được hình thành. Toàn quyền Pháp Paul Doumer sau đó đã cử nhiều đoàn khảo sát đến cao nguyên và quyết định xây dựng Đà Lạt thành một thành phố nghỉ mát cho người Pháp từ 1899. Chiến tranh thế giới II bùng nổ, ý đồ của Toàn quyền Doumer sẽ tiếp tục xây dựng Đà Lạt thành một miền đất dung thân nếu nước Pháp rơi vào tay người Đức. Người Pháp sẽ biến vùng cao nguyên thành một “tiểu quốc hoa”. Thời kỳ này, kiến trúc sư Lagisquet cũng vừa hoàn thành đồ án xây dựng Đà Lạt thành thủ đô Đông Dương. Nhưng do biến cố của lịch sử, đồ án này đã không thành hiện thực. Giai đoạn 1955-1975, chế độ Sài Gòn cũ dưới sự bảo trợ của Mỹ, đã xây dựng nhiều cơ sở nghiên cứu khoa học, chính trị, quân sự như: Viện Đại học, Viện Hạt nhân nguyên tử, Nha Địa dư quốc gia, phi trường Liên Khương… Nhưng để hình thành một Thành phố du lịch mang tầm cỡ quốc gia, tầm vóc quốc tế như hiện tại, Đà Lạt phải khởi động từ sau 1975, khi đất nước hoàn toàn thống nhất.

Thanh Lê dẫn tôi đi và hầu như chúng tôi chìm trong hương sắc của ngàn hoa. “Đà Lạt, thành phố hoa” - một tấm thảm lớn trồng ghép bằng các loài hoa và cỏ bắt vào mắt tôi ngay đường rẽ vào trung tâm thành phố, đầu hồ Xuân Hương. Em bảo: Thành phố hoa này có bao nhiêu loài hoa? Chưa ai có thể đếm được! Nhưng theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của Phòng Nông Nghiệp Đà Lạt, hiện tại chỉ tính riêng các loài hoa được trồng phổ biến trong nhân dân ở đây đã có tới 70 loài cúc, hàng chục loài hồng, hàng chục loài cẩm chướng… Tổng diện tích hoa thương phẩm của Đà Lạt, từ năm 2000 đã có 150ha, năm 2005 lên hơn 200 ha. Năm 1994 xuất hiện Liên doanh nước ngoài trồng hoa xuất khẩu “Da Lat Hasfarm”, mô hình trồng hoa trong nhà kính hoặc có bao che, thắp sáng được nhân rộng. Nhiều vùng trồng hoa nổi tiếng như hồng ở An Sơn, cúc ở Vạn Thành, Thái Phiên… Hoa Đà Lạt đã có mặt trên các thị trường trong Nam ngoài Bắc. Riêng Da Lat Hasfarm đã đưa hơn 12 triệu cành hoa đẹp rực rỡ của Đà Lạt lên đường xuất ngoại sang Thái Lan, Nhật Bản, Úc, Đài Loan, Indonesia…
Thấy tôi ngắm mãi không muốn dứt những thảm hoa cẩm chướng đủ màu, em nói mà như đánh thức tôi: -Anh biết không? Chỉ riêng hoa cẩm chướng thôi ở đây đã có tới 37 loại. Dịp Tết vừa qua Công ty đã cung cấp 25 triệu bông hoa các loại, đây là mức sản lượng lớn nhất từ trước đến nay và cao hơn nhiều so với các năm gần đây. Sản phẩm tập trung vào các loại hoa được ưa chuộng như lily, hồng, cẩm chướng, cúc, cát tường, tuy lip… Năm 2012, cùng với Công ty Cổ phần công nghệ sinh học “Rừng hoa Đà Lạt”, Công ty Agrivina (Dalat Hasfarm) lần đầu tiên được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trao Giấy chứng nhận Doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Trong năm qua, ngoài việc đầu tư tăng sản lượng, DalatHasfarm cũng đã đa dạng thêm nhiều giống hoa mới làm tăng danh mục chủng loại hoa và đa dạng màu sắc đáng kể như Lily có 17 giống, tuy lip 10 loại, hồng 27 loại, cúc 70 loại…

Không chỉ dừng lại ở những khu nhà kính làm bằng gỗ và plastic đơn sơ ban đầu, hôm nay cả một hệ thống nhà kính tự động, khung thép của Da Lat Hasfarm được điều hành bởi máy đo tốc độ gió, độ ẩm, lượng mưa, độ chiếu sáng và cả hệ thống bơm tưới nước, phun thuốc trừ sâu, phân bón theo chương trình vi tính được soạn thảo, cài đặt công phu đã đi vào hoạt động hiệu quả. Mô hình trồng hoa công nghiệp trong nhà kính với công nghệ tiên tiến đã thực sự hấp dẫn và nâng cao đời sống người nông dân trồng hoa địa phương. Nhiều người đã trở thành tỷ phú nhờ nghề trồng hoa. Ở đây, người ta đã thành công cả một Dự án tẩm ướp, bảo quản sản phẩm hoa Đà Lạt. Tuy giá một sản phẩm hoa khô đắt hơn gấp mười lần hoa tươi, nhưng giá trị thời gian sử dụng tới 5 năm vẫn còn nguyên màu sắc tinh khôi. Sản phẩm này xuất khẩu ra thế giới được bạn bè rất ưa chuộng.

Trong số các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hoa, Da Lat Hasfarm như một đầu tàu của cả đoàn tàu đang khởi động. Dự án sản xuất hoa của Da Lat Hasfarm đã góp phần không nhỏ trong việc xây dựng, phát triển nghề trồng hoa truyền thống cho Đà Lạt và sẽ tô điểm cho “Thành phố Hoa” này rực rỡ hơn lên rất nhiều trong tương lai. Festival Hoa Đà Lạt hằng năm là một Lễ hội Hoa lớn mời gọi du khách khắp nơi.

Chúng tôi đã tới Khu du lịch Thác Prenn thăm Khu tưởng niệm các Vua Hùng. Ở đây có đủ Đền Thượng, Đền Trung, Đền Hạ, có vườn Trăm trứng gồm 100 hòn đá nặng từ 1-5 tấn chuyển dưới bãi biển Ninh Thuận lên; có tượng đài Mẹ Âu Cơ và Cha Lạc Long Quân, có hạt lúa hoá thạch gợi nhớ về nguồn cội đất Tổ Phong Châu, về một nền văn minh lúa nước. Chúng tôi đã tới hồ Tuyền Lâm nghe tiếng chim hót từng vòng từng chuỗi vút cao rồi tan xuống mặt hồ phẳng lặng. Ngẩn ngơ ngắm nhìn Thiền viện Trúc Lâm, lòng bỗng nôn nao nhớ Danh sơn Yên Tử quê mình. Chúng tôi đã tới thác Con Cọp, suối Cam Ly, Thung lũng Tình Yêu, đồi Mộng Mơ, đến hồ Than Thở nghe chuyện tình cắc cớ nhưng đậm sắc thuỷ chung của cặp tình nhân “Đồi thông hai mộ”. Chao ôi! Thì ra ở đâu mảnh đất và hồn người Việt cũng trộn lẫn, hoà quyện vào nhau làm nên những huyền thoại tình yêu ngàn đời không dễ phôi phai!

Qua các khu du lịch, chúng tôi ai nấy chung một cảm nhận: Dẫu đông nghịt người, nhưng ý thức bảo vệ môi trường của du khách và người quản lý rất tốt, nên cảnh quan, sinh thái và nguồn nước ở Đà Lạt vẫn sạch trong, tinh khiết. Nhưng Đà Lạt cũng đang đứng trước bao thách thức bởi những biến động về dân số, kiến trúc và môi trường của thời hội nhập. Tôi chợt nghĩ: Vịnh Hạ Long của chúng ta cũng phải được gìn giữ, nâng niu như thế này, thì viên ngọc bích của Quảng Ninh sẽ phát sáng ngày một tuyệt diệu hơn, bền vững hơn.

Đà Lạt - Thành phố nắng xanh - Thành phố sương mù - Thành phố Ngàn Hoa, xứ sở của hoa đào một thuở! Mai ta về rồi, nhớ lắm Đà Lạt ơi! Câu hát trong “Tình khúc Đà Lạt - Hạ Long” của cố nhạc sĩ Ngọc Xuân năm nào viết trong đêm hồ Xuân Hương thơ mộng cứ ngân nga mãi trong lòng tôi suốt chặng đường về. Và giờ đây mỗi khi cầm trên tay một đoá hồng nhung Đà Lạt, lại thấy sắc hoa tươi thắm khúc hát của em: Ai lên xứ hoa đào, đừng quên mang về một cành hoa!

Đà Lạt - Hạ Long, 12-2013

Bút ký của Cẩm Phượng